Propisi koji regulišu HACCP sistem u Srbiji
1. OSNOVNI ZAKON
Zakon o bezbednosti hrane (“Sl. glasnik RS”, br. 41/2009 i 17/2019)
- Član 30 – obavezna primena HACCP principa za sve subjekte u poslovanju sa hranom
- Član 4 – definicije (opasnost, rizik, analiza rizika)
- Članovi 70–82 – kaznene odredbe (privredni prestupi, prekršaji, odgovornost odgovornog lica)
2. PRAVILNICI O HIGIJENI HRANE
Pravilnik o opštim i posebnim uslovima higijene hrane (“Sl. glasnik RS”, br. 72/2010)
- Utvrđuje opšte i posebne uslove higijene hrane
- Definiše 7 HACCP principa
- Propisuje obavezu vođenja dokumentacije
- Član 8 – obavezna godišnja verifikacija sistema
Pravilnik o mikrobiološkim kriterijumima za bezbednost hrane (“Sl. glasnik RS”, br. 81/2019)
- Propisuje granične vrednosti za: Salmonella, Listeria monocytogenes, E. coli, Enterobacteriaceae, koagulaza pozitivne stafilokoke, Bacillus cereus, sulfitoredukujuće klostridije
3. PRAVILNICI ZA POSEBNE DELATNOSTI
| Delatnost | Pravilnik |
|---|---|
| Mesna industrija | Pravilnik o kvalitetu mesa i proizvoda od mesa (“Sl. glasnik RS”, br. 50/2019) |
| Mlečna industrija | Pravilnik o kvalitetu mleka i proizvoda od mleka (“Sl. glasnik RS”, br. 33/2010, 69/2010, 14/2011) |
| Riba i vodeni proizvodi | Pravilnik o kvalitetu proizvoda od riba, rakova, školjki i drugih vodenih životinja (“Sl. glasnik RS”, br. 66/2021) |
| Pekarstvo i žitarice | Pravilnik o kvalitetu žita, mlinskih i pekarskih proizvoda (“Sl. glasnik RS”, br. 68/2016) |
| Pića i sokovi | Pravilnik o kvalitetu voćnih sokova, koncentrisanih voćnih sokova i srodnih proizvoda (“Sl. glasnik RS”, br. 30/2010, 109/2017) |
| Bezalkoholna pića | Pravilnik o kvalitetu bezalkoholnih pića (“Sl. glasnik RS”, br. 93/2018) |
4. PRAVILNICI O DOKUMENTACIJI I EVIDENCIJI
Pravilnik o načinu vođenja evidencija o tokovima hrane i hrane za životinje (“Sl. glasnik RS”, br. 13/2018)
- Obaveza vođenja evidencija o nabavci, proizvodnji, distribuciji i prodaji
- Rokovi čuvanja: najmanje 2 godine (5 godina za proizvode sa dužim rokom trajanja)
Pravilnik o načinu vođenja Centralnog registra objekata (“Sl. glasnik RS”, br. 13/2018)
- Obaveza registracije objekata pre početka rada
- Prijava svih promena u poslovanju
5. PRAVILNICI O SANITARNO-HIGIJENSKIM USLOVIMA
Pravilnik o sanitarno-higijenskim uslovima za objekte koji podležu sanitarnom nadzoru (“Sl. glasnik RS”, br. 6/2017)
- Propisuje minimalne tehničke i higijenske uslove za objekte
Pravilnik o uslovima za održavanje higijene u objektima pod sanitarnim nadzorom (“Sl. glasnik RS”, br. 40/2017)
- Obaveza posedovanja zdravstvenih knjižica
- Program čišćenja i dezinfekcije
- Lična higijena zaposlenih
6. KAZNENE MERE
Prema Zakonu o bezbednosti hrane (“Sl. glasnik RS”, br. 41/2009 i 17/2019), članovi 70–82:
| Prekršaj | Kazna za pravno lice | Kazna za preduzetnika | Kazna za odgovorno lice |
|---|---|---|---|
| Neuspostavljanje, neprimenjivanje ili neodržavanje HACCP sistema (član 73. stav 1. tačka 1) | 300.000 – 3.000.000 RSD | 250.000 – 500.000 RSD | 50.000 – 200.000 RSD |
| Stavljanje u promet nebezbedne hrane (član 73. stav 1. tačka 13) | 500.000 – 3.000.000 RSD | 300.000 – 500.000 RSD | 50.000 – 200.000 RSD |
| Nepostupanje po rešenju inspektora (član 73. stav 1. tačka 11) | 200.000 – 2.000.000 RSD | 150.000 – 400.000 RSD | 50.000 – 200.000 RSD |
| Nevođenje ili nečuvanje propisane dokumentacije (član 73. stav 1. tačka 8) | 150.000 – 1.000.000 RSD | 100.000 – 300.000 RSD | 50.000 – 200.000 RSD |
| Neobezbeđivanje obuke zaposlenih (član 73. stav 1. tačka 5) | 150.000 – 1.000.000 RSD | 100.000 – 300.000 RSD | 50.000 – 200.000 RSD |
| Obavljanje delatnosti u neregistrovanom objektu (član 73. stav 1. tačka 14) | 200.000 – 2.000.000 RSD | 150.000 – 400.000 RSD | 50.000 – 200.000 RSD |
7. PRIVREDNI PRESTUPI (teži slučajevi – članovi 70–72)
| Prekršaj | Kazna za pravno lice | Kazna za odgovorno lice |
|---|---|---|
| Stavljanje u promet hrane štetne po zdravlje | 100.000 – 3.000.000 RSD | 30.000 – 200.000 RSD |
| Obavljanje delatnosti bez rešenja o ispunjenosti uslova | 100.000 – 3.000.000 RSD | 30.000 – 200.000 RSD |
| Ometanje inspekcijskog nadzora | 100.000 – 2.000.000 RSD | 30.000 – 200.000 RSD |
8. DODATNE MERE KOJE MOŽE IZREĆI INSPEKTOR
- Privremena zabrana rada – do otklanjanja nedostataka
- Zabrana prometa nebezbednih proizvoda
- Oduzimanje nebezbednih proizvoda
- Javno objavljivanje prekršilaca
9. KRIVIČNA ODGOVORNOST (Krivični zakonik RS)
| Član | Delo | Kazna |
|---|---|---|
| 260 | Proizvodnja i stavljanje u promet štetnih proizvoda | Zatvor od 6 meseci do 5 godina |
| 261 | Isto delo iz nehata | Zatvor do 3 godine |
10. VAŽNA NAPOMENA – NOVI ZAKON
Od 1. juna 2026. godine počinje primena novog Zakona o službenim kontrolama (“Sl. glasnik RS”, br. 109/2025), koji uvodi:
- Nenajavljene inspekcijske kontrole
- Novi sistem službenih kontrola “od njive do trpeze”
- Izmene u kaznenoj politici (biće poznate nakon donošenja podzakonskih akata)
Do tada, na snazi su propisi navedeni na ovoj stranici.
Zašto je ovo važno?
Svi subjekti koji posluju sa hranom u Srbiji u obavezi su da primenjuju HACCP sistem u skladu sa navedenim propisima. Nepoštovanje zakona povlači visoke novčane kazne, privremenu ili trajnu zabranu rada, oduzimanje proizvoda i krivičnu odgovornost.